Tiện ích
  Thống kê truy cập
Lượt truy cập: 6776537
Đang trực tuyến: 224
   Tiêu điểm
TỔ CHỨC HỘI NGHỊ TỌA ĐÀM VỀ THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG THAM GIA GÓP Ý XÂY DỰNG ĐẢNG, XÂY DỰNG CHÍNH QUYỀN
Phát huy vai trò, nguồn lực của các tôn giáo tham gia bảo vệ môi trường và ứng phó với biến đổi khí hậu
Đoàn kết, dân chủ nâng cao chất lượng giám sát, phản biện xã hội của MTTQ Việt Nam
Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh thăm gia đình có người bị chết do thiên tai
NÊU CAO TINH THẦN KỶ LUẬT, KỶ CƯƠNG, NGHIÊM MINH TRONG ĐỘI NGŨ CÁN BỘ MẶT TRẬN
Ngày đưa:  25/11/2019 09:13:48 AM
Đoàn kết, dân chủ nâng cao chất lượng giám sát, phản biện xã hội của MTTQ Việt Nam

 (Mặt trận) - Đảng ta đang tiến hành các hoạt động chuẩn bị cho Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII của Đảng. Đây là thời điểm quan trọng thực hiện việc giám sát, phản biện xã hội của Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể chính trị - xã hội trong quá trình hoạch định các chủ trương, chính sách, lựa chọn những người ưu tú vào các cơ quan lãnh đạo của Đảng. Để thực hiện tốt nhiệm vụ trên, cần phát huy tinh thần đoàn kết, dân chủ và nâng cao trách nhiệm của Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể chính trị - xã hội, sự chỉ đạo và phối hợp sát sao của các cấp ủy và chính quyền các cấp.

Giám sát, phản biện xã hội góp phần xây dựng Đảng, chính quyền vững mạnh

Thực hiện Nghị quyết Đại hội lần thứ XI của Đảng về “xây dựng quy chế giám sát và phản biện xã hội của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các tổ chức chính trị - xã hội và nhân dân đối với việc hoạch định đường lối, chủ trương, chính sách, quyết định lớn của Đảng…”, ngày 12/12/2013 Bộ Chính trị ban hành Quyết định số 217-QĐ/TU kèm theo bản “Quy chế giám sát và phản biện xã hội của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các đoàn thể chính trị - xã hội”. Nghị quyết Trung ương 4 (khóa XII) đã đề ra những biện pháp cụ thể nhằm phát huy vai trò của nhân dân và Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các đoàn thể chính trị - xã hội trong giám sát và phản biện xã hội, tham gia góp ý xây dựng đảng, xây dựng chính quyền, đấu tranh ngăn chặn, đẩy lùi suy thoái, những biểu hiện “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” của cán bộ, đảng viên.

Mặt trận Tổ quốc Việt Nam đã chủ động, tích cực thực hiện hoạt động giám sát, phản biện xã hội đạt được nhiều kết quả, như: Xây dựng Nghị quyết liên tịch giữa Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chính phủ và Đoàn Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam; quy định chi tiết Điều 27, Điều 34 của Luật về các hình thức giám sát, phản biện xã hội của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam; phối hợp với Thanh tra Chính phủ, Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam và một số bộ, ngành để xây dựng, trình Chính phủ ban hành một số nghị định như: quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành Luật Thanh tra về tổ chức và hoạt động của Ban Thanh tra nhân dân; quy định về giám sát và đánh giá đầu tư, trong đó có những quy định về quyền giám sát đầu tư công của nhân dân, các Ban Giám sát đầu tư của cộng đồng; quy định về lập dự toán, quản lý, sử dụng và quyết toán kinh phí bảo đảm hoạt động giám sát, phản biện xã hội của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội.

Ban Thường trực Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam ban hành hướng dẫn quy trình giám sát và quy trình phản biện xã hội của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam; hướng dẫn về tổ chức và hoạt động của Ban Thanh tra nhân dân, Ban Giám sát đầu tư của cộng đồng tại xã, phường, thị trấn; phát hành cuốn sách “Sổ tay Công tác giám sát và phản biện xã hội của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam” nhằm góp phần khắc phục những hạn chế, khó khăn, vướng mắc hiện nay, giúp cán bộ lãnh đạo các cấp hiểu rõ hơn về công tác giám sát và phản biện xã hội, để cán bộ Mặt trận và đoàn thể các cấp nắm rõ hơn về quy trình, cách thức giám sát và phản biện xã hội.

Năm năm qua, Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam đã triển khai 4 hình thức giám sát, trong đó tăng cường phối hợp giám sát với các cơ quan tổ chức có thẩm quyền, như: Quốc hội, Hội đồng nhân dân, Viện Kiểm sát nhân dân. Triển khai 10 chương trình phối hợp giám sát, nội dung chủ yếu hướng tới những vấn đề mà xã hội và người dân quan tâm. Ban Thường trực Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tham gia với các cơ quan hữu quan thực hiện chương trình phối hợp triển khai xác định chỉ số hài lòng của người dân, tổ chức đối với sự phục vụ của cơ quan hành chính nhà nước. Ba năm gần đây, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam ba cấp (tỉnh, huyện, xã) chủ trì 56.689 nghìn cuộc giám sát tập trung vào những việc thiết thực, liên quan đời sống, việc làm của người dân, như: thực hiện chính sách, chế độ bồi thường, giải phóng mặt bằng; bố trí tái định cư và tạm cư cho người dân có nhà, đất bị thu hồi; thực hiện các quy định về an toàn thực phẩm, an toàn giao thông; về công tác tiếp dân, giải quyết đơn thư khiếu nại, tố cáo của công dân... Bảo đảm các chính sách hỗ trợ, bồi thường của Nhà nước đến với người dân đúng đối tượng, kịp thời và hiệu quả; nhất là giám sát bồi thường cho người dân các tỉnh miền Trung sau sự cố ô nhiễm môi trường do Công ty trách nhiệm hữu hạn Gang thép Hưng Nghiệp Formosa Hà Tĩnh gây ra.

Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và cơ quan Trung ương của các tổ chức thành viên đã góp ý, phản biện xã hội đối với hàng chục dự thảo các văn bản quan trọng của Đảng, Quốc hội, Chính phủ và các cơ quan có thẩm quyền khác; tập trung vào hoạt động tập hợp, lấy ý kiến nhân dân góp ý vào dự thảo Văn kiện Đại hội XII của Đảng, vào Hiến pháp sửa đổi năm 2013 và nhiều dự án luật khác. Các kiến nghị phản biện xã hội của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam được dư luận đánh giá cao, nhiều nội dung phản biện được cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp thu và có ý kiến phản hồi tích cực; trở thành một kênh thông tin quan trọng, cần thiết giúp Đảng, Nhà nước, các cấp ủy, chính quyền trong lãnh đạo, quản lý, điều hành.

Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam các cấp ở địa phương đã tổ chức chủ trì 30.661 cuộc phản biện xã hội (cấp tỉnh 784 cuộc, cấp huyện 4.043 cuộc, cấp xã 25.834 cuộc) đối với nhiều dự thảo văn bản quy phạm pháp luật của Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố liên quan trực tiếp đến quyền và lợi ích của nhân dân như: dự thảo quyết định, quy định chính sách hỗ trợ ổn định đời sống và sản xuất cho người dân sau tái định cư các dự án thủy lợi, thủy điện; đề án bảo đảm tái hòa nhập cộng đồng đối với người chấp hành xong án phạt tù…

Việc phối hợp tham mưu tổ chức hội nghị đối thoại của người đứng đầu các cấp với nhân dân do Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thực hiện đã được quan tâm hơn. Các cấp ở địa phương đã phối hợp tổ chức 90.841 hội nghị đối thoại. Tập trung vào nội dung, lĩnh vực mà nhân dân, địa phương quan tâm, bức xúc; người đứng đầu đã có trách nhiệm cao trong việc tiếp thu giải trình, hầu hết các ý kiến được giải quyết ngay tại các hội nghị, đối thoại đã góp phần tạo môi trường dân chủ trong đời sống chính trị - xã hội của đất nước. Người dân được bày tỏ tâm tư, nguyện vọng trực tiếp với lãnh đạo cao nhất của địa phương.

Một số vấn đề đặt ra

Tìm hiểu thực tế hoạt động giám sát và phản biện xã hội của Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể ở cơ sở và các cấp ở một số nơi đã tổ chức rút kinh nghiệm, thấy vẫn còn nhiều hạn chế, nhất là đối với các tổ chức đoàn thể. Việc xác định nội dung, hình thức giám sát còn lúng túng, chất lượng giám sát và phản biện chưa đáp ứng được yêu cầu và sự mong đợi của Đảng và của nhân dân. Có nhiều nguyên nhân dẫn đến hạn chế, trong đó có một số nguyên nhân cơ bản sau:

Thứ nhất, do hệ thống cơ chế giám sát và phản biện xã hội còn thiếu. Luật Mặt trận Tổ quốc Việt Nam chưa quy định rõ về nội dung giám sát, phạm vi giám sát, các cơ chế, điều kiện đảm bảo hoạt động giám sát, nhất là việc xử lý các kiến nghị sau giám sát. Ở một số văn bản pháp luật khác, tuy có quy định trách nhiệm giám sát của Mặt trận và các tổ chức đoàn thể, nhưng các điều luật này chỉ chung chung. Còn nội dung, hình thức, cách thức thực hiện giám sát như thế nào, pháp lý ra sao, đều chưa có văn bản pháp luật điều chỉnh. Đối với các tổ chức đoàn thể thì vai trò giám sát được đề cập trong các văn bản pháp luật càng mờ nhạt hơn, chủ yếu là một số quy định về trách nhiệm của các tổ chức này trong việc động viên đoàn viên, hội viên và nhân dân tham gia giám sát.

Thứ hai, hiệu quả hoạt động phản biện xã hội chưa cao, do chưa có những văn bản luật cụ thể để định hướng các chủ thể hoạt động. Nhận thức của một số cấp uỷ, chính quyền và cơ quan nhà nước các cấp về vai trò, tác dụng giám sát và phản biện xã hội của Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể chưa đầy đủ, đúng đắn. Cán bộ cơ quan có trách nhiệm ở một số nơi chưa nhiệt tình vào cuộc, chưa tin vào sự đóng góp của quần chúng nhân dân. Việc tiếp thu ý kiến góp ý vào dự thảo chủ trương, chính sách, chương trình, dự án của một số cơ quan, tổ chức có thẩm quyền còn hình thức; không ít nơi, tổ chức và cá nhân chưa thực sự cầu thị, tin tưởng, tiếp thu ý kiến phản biện đúng, dũng cảm nhận khuyết điểm và sửa chữa sai lầm. Chủ thể góp ý kiến còn tự ti, cho rằng những vấn đề lý luận đường lối, chủ trương, chính sách, pháp luật đã được các cơ quan các nhà lý luận nghiên cứu kỹ lưỡng, không còn chỗ và không cần thiết phải góp ý. Nhiều cán bộ chủ thể giám sát, phản biện chưa ngang tầm với nhiệm vụ, tính chuyên sâu không cao; năng lực nhìn nhận, phân tích vấn đề, đánh giá và kết luận trong quá trình giám sát và phản biện còn có mặt bất cập.

Thứ ba, sự phối hợp giữa các tổ chức đảng, chính quyền với Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể chưa chặt chẽ, thống nhất, mặc dù đã có quy chế phối hợp công tác. Chủ thể giám sát chưa được bám sát từ đầu quá trình dự thảo các dự án luật, chủ trương, chính sách... Tiền đề của việc giám sát là mọi việc phải được công khai. Chúng ta có quy định kê khai, nhưng công khai thì còn nhiều hạn chế. Quyền được biết của chủ thể giám sát và nhân dân còn nhiều vướng mắc. Giám sát, phản biện theo kiểu “lựa chiều”, phản biện theo ý của người lãnh đạo hay người có thẩm quyền. Chưa xác định thật rõ ràng quyền và nghĩa vụ của chủ thể phản biện, cũng như quyền và nghĩa vụ của chủ thể nhận sự phản biện. Một số nơi chưa tạo điều kiện để Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể thực hiện chức năng giám sát, phản biện; hoặc gửi dự thảo văn bản để lấy ý kiến còn chậm, không phản hồi về việc tiếp thu từ phía các cơ quan soạn thảo, cơ quan thẩm tra.

Thứ tư, chưa có các chính sách, điều kiện làm việc về hoạt động giám sát, phản biện xã hội của Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể, hoặc chưa được quan tâm đúng mức.

Một số giải pháp nâng cao chất lượng hoạt động giám sát và phản biện xã hội góp phần xây dựng Đảng, chính quyền vững mạnh

Sinh thời Bác Hồ đã nhắc nhở cán bộ và các cơ quan Đảng và Nhà nước: “Có lực lượng dân chúng, việc to tát mấy, khó khăn mấy cũng làm được. Không có, thì việc gì làm cũng không xong. Dân chúng biết giải quyết nhiều vấn đề một cách đơn giản, mau chóng, đầy đủ, mà những người tài giỏi, những đoàn thể to lớn, nghĩ mãi không ra”1. Thực hiện lời chỉ dẫn của Bác, để công tác giám sát, phản biện xã hội đạt hiệu quả cao, chất lượng tốt, cần thực hiện một số giải pháp sau:

Một là, tuyên truyền, giáo dục, vận động nâng cao nhận thức về vai trò trách nhiệm của nhân dân đối với việc tham gia xây dựng đảng, xây dựng hệ thống chính trị các cấp. Nhà nước ta do dân làm chủ. Tất cả quyền lực thuộc về nhân dân. Mọi hoạt động của Nhà nước đều do dân, vì dân. Nên việc giáo dục để nhân dân giác ngộ về vị trí, vai trò và trách nhiệm của mình là việc rất quan trọng, cần thiết. Việc tham gia xây dựng các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước là quyền lợi và cũng là nghĩa vụ, trách nhiệm của toàn dân, quyền giám sát và phản biện của nhân dân thông qua hệ thống chính trị các cấp, qua Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể chính trị - xã hội.

Hai là, các tổ chức đảng, cơ quan công quyền cần quán triệt, nhận thức đầy đủ, sâu sắc về vai trò của Mặt trận Tổ quốc trong điều kiện một Đảng cầm quyền với yêu cầu xây dựng Nhà nước của dân, do dân, vì dân. Chỉ đạo, phối hợp và tạo điều kiện để Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể ở địa phương tổ chức thực hiện tốt chức năng giám sát và phản biện xã hội. Các tổ chức, cá nhân khi nhận sự phản biện cần có thái độ cầu thị, tin tưởng, tiếp thu ý kiến phản biện đúng, dũng cảm nhận khuyết điểm và sửa chữa sai lầm nếu có. Chỉ khi nào các cấp ủy đảng và chính quyền từ Trung ương đến địa phương thực sự xem Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể nhân dân là lực lượng giám sát và phản biện tích cực, thì khi ấy tính chính xác và khả năng thực thi đầy đủ những chính sách, chủ trương của Đảng và Nhà nước vào trong đời sống xã hội mới được đảm bảo.

Ba là, các cấp ủy đảng cần quan tâm làm tốt công tác quy hoạch, đào tạo, bố trí cán bộ làm công tác Mặt trận và các đoàn thể. Chú trọng cán bộ trẻ, có tâm, có tầm, có bản lĩnh, có năng lực, trình độ cả về chuyên môn nghiệp vụ và lý luận chính trị, có năng lực nhìn nhận, phân tích, đánh giá vấn đề. Chỉ có xác định đúng đắn nhu cầu cán bộ, mới có thể chủ động tạo nguồn cán bộ, tránh được tình trạng chắp vá hoặc điều động cán bộ một cách chủ quan, tuỳ tiện. Đó là việc thiết thực để giám sát và phản biện xã hội có chất lượng và hiệu quả.

Bốn là, cần làm cho mọi người hiểu rõ mối quan hệ giữa Đảng và Mặt trận Tổ quốc. Đảng đặt trong mối quan hệ vừa lãnh đạo Mặt trận Tổ quốc, vừa là thành viên của Mặt trận Tổ quốc, để thực hiện tốt mối quan hệ giữa tổ chức đảng, chính quyền với Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể. Tạo điều kiện để Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể thực hiện tốt chức năng giám sát và phản biện xã hội. Cần xây dựng quy chế, cơ chế thích hợp, vị trí độc lập tương đối, nhằm phát huy vai trò của các tổ chức thành viên, hội đồng tư vấn, nhân sĩ, trí thức vào hoạt động phản biện xã hội. Đồng thời xác định trách nhiệm của cấp ủy, chính quyền đối với những kiến nghị, phản ánh của Mặt trận Tổ quốc và của nhân dân trong quá trình giám sát, phản biện. Như vậy, Mặt trận Tổ quốc mới thể hiện đúng và đầy đủ vai trò là tổ chức liên minh chính trị rộng lớn, đại diện cho quyền làm chủ của nhân dân.

Năm là, xây dựng và ban hành luật về giám sát của nhân dân. Thể hiện đầy đủ vai trò, chức năng của Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể nhân dân trong các quy định pháp luật, để Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức đoàn thể thực hiện tốt chức năng giám sát và phản biện xã hội trong thực tế.

Sáu là, với chủ trương thực hiện xã hội hóa hoạt động xây dựng chính sách, pháp luật, quy trình về xây dựng và ban hành văn bản quy phạm pháp luật phải được thực hiện một cách dân chủ, khoa học. Cần phải công bố công khai quá trình hoạch định chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước để nhân dân, các tổ chức có liên quan có điều kiện trao đổi, bàn bạc, tham gia ý kiến ngay từ đầu vào quá trình hoạch định các chủ trương, chính sách. Đặc biệt là phải công khai lấy ý kiến rộng rãi của nhiều đối tượng khác nhau trong xã hội, nhất là đối tượng liên quan trực tiếp, chịu tác động trực tiếp của văn bản, có như vậy, văn bản quy phạm pháp luật được ban hành mới có tính khả thi cao, tránh tình trạng nhiều dự án, dự thảo chính sách, pháp luật sau khi được đưa ra các cơ quan nhà nước có thẩm quyền thảo luận thì mới nhận được phản ứng từ phía dư luận xã hội.

Bảy là, có quy định cụ thể về việc biểu dương, khích lệ những người làm tốt công tác giám sát, phản biện, bảo vệ những người trung thực, thẳng thắn trong đấu tranh giám sát, phản biện.

Hơn lúc nào hết, trong tiến trình chuẩn bị Đại hội Đảng, phát huy dân chủ, thu hút tinh hoa trí tuệ, đoàn kết tập hợp nhân tài của đất nước, việc sự giám sát và phản biện xã hội của Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể nhân dân, các tổ chức chính trị - xã hội là một kênh thể hiện ý chí và nguyện vọng của nhân dân, là việc quan trọng và rất cần thiết. Đảng và chính quyền các cấp cần tạo mọi điều kiện để Mặt trận và các đoàn thể nhân dân hoàn thành nhiệm vụ lịch sử: đưa giám sát và phản biện xã hội vào cuộc sống, trở thành một nếp sinh hoạt thường xuyên ở mọi nơi trong cả nước.

Trần Công Huyền

Nguyên Trưởng ban Tổ chức, Học viện Kỹ thuật Quân sự, Bộ Quốc phòng

Dẫn nguồn: www.tapchimattran.vn

Chú thích:

1. Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia - Sự thật, H2011, t5, tr. 29.

   Các tin,bài khác  
Xem các tin khác
   Phim, tư liệu
   Xem tất cả  
  Các tin xem nhiều nhất
   Liên kết web
   Thăm dò ý kiến
Cuộc vận động bạn quan tâm nhất trên website là gì?
Cuộc vận động "Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh"
Cuộc vận động "Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam"
Cuộc vận động "Toàn dân đoàn kết xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh"
Cuộc vận động "Ngày vì người nghèo"